
Barry Schwartz
The Paradox of Choice
30 saniyelik ön dinleme
Bir adam kot pantolon almak için bir giyim mağazasına giriyor.
Kotlarını eskiyip dökülene kadar giyiyor, son alışverişinin üzerinden epey zaman geçmiş.
Genç satıcı soruları sıralıyor.
Dar kesim mi, rahat kesim mi, bol mu?
Taşlanmış mı, eskitilmiş mi?
Düğmeli mi, fermuarlı mı?
Yeterince iyi neden en kârlı strateji?
Yeterince iyi fikri Nobel ödüllü iktisatçı ve psikolog Herbert Simon'dan geliyor. Simon 1950'lerde ortaya attığı bu fikirde, bilgi toplamanın zaman, para ve sıkıntı maliyetini de hesaba katıyor. O zaman yeterince iyiyle yetinmek, aslında en kârlı strateji oluyor.
Bugün dene: Bugün önemsiz bir kararda ölçünü baştan koy, ona uyan ilkini al.
Reçel masasında 6 çeşit mi 24 çeşit mi satar?
Masada duranlar iki durumda da ortalama aynı sayıda reçel tadıyor. Fark satın almada çıkıyor. Küçük masada duranların yaklaşık %30'u bir kavanoz alıyor, büyük masada duranların yalnızca %3'ü.
Bugün dene: Bugün vereceğin bir kararda seçeneklerini ikiye indir.
Geri alabildiğin karar, seçtiğini soldurur.
Karar kesinleşince zihin büyük olasılıkla seçtiğini parlatır, bıraktığını küçültür. Kapı açık kalınca bu iş yarım kalır.
Bugün dene: Bugün küçük bir kararı kesin ver ve bir daha açma.
Barry Schwartz'ın seçim psikolojisi kitabının özü. Bolluğun belli bir noktadan sonra neden özgürleştirmek yerine yıprattığını kitabın kendi sahneleriyle anlatır: kot pantolon alışverişi, Iyengar ve Lepper'ın reçel masası (sonraki tekrar tartışmasıyla birlikte), en iyiyi arayan ile yeterince iyiyi arayan ayrımı (Herbert Simon'ın kavramı), Paris'te bir saatlik menü turu, gümüş ve bronz madalya, klimaya alışma ve geri dönüşsüz kararın huzuru.
Tellora'nın Bolluk Paradoksu özeti; Barry Schwartz tarafından ele alınan temel fikirleri, öne çıkan içgörüleri ve uygulanabilir çıkarımları yaklaşık 16 dakikada keşfetmen için editoryal olarak hazırlanır. Psikoloji alanındaki bu özeti burada okuyabilir, tam Türkçe sesli anlatımı uygulamada dinleyebilirsin.