
Daniel Kahneman, Olivier Sibony, Cass R. Sunstein
Noise
Aynı suç, aynı dosya, bambaşka iki ceza.
Aynı suçu işlemiş iki kişi düşün. İkisinin dosyası neredeyse tıpatıp aynı. Ama biri çok daha ağır bir ceza alıyor, diğeri hafif kurtuluyor.
Bugün dene: Bugünkü bir kararına sor: başka bir günde de aynısını verir miydim?
Ortalama doğru görünür. Peki kimse doğru yerde değilse?
Biri çok yüksek, biri çok düşük karar verir, ortalama tam ortaya düşer ve her şey yolundaymış gibi görünür. Oysa o ortalama bir yalan. Tek tek kişiler ya çok yukarıda ya çok aşağıda, kimse doğru yerde değil.
Bugün dene: Bir kararı birkaç kişiye ayrı ayrı sor, cevapların dağılımına bak.
Hatalı kararı göremiyorsan, onu nasıl önlersin?
El yıkadığında hangi mikrobu öldürdüğünü görmezsin, ama yıkamanın işe yaradığını bilirsin. Gürültü de öyle. Hangi tek kararın bozuk olduğunu göremezsin, ama doğru alışkanlıkların genel tutarlılığı artırdığını bilirsin.
Bugün dene: Sık verdiğin bir karar için üç ölçüt yaz, bu hafta hep aynı sırayla bak.
Kahneman, Sibony ve Sunstein'in insan yargısındaki rastgele tutarsızlık (gürültü) kitabının özü. Gürültü vs önyargı ayrımı, hakimlerin ve sigorta uzmanlarının aynı dosyaya farklı kararlar vermesi, duruma bağlı gürültü (aynı kişi farklı gün), izlenimlerin yayılması ve karar hijyeni gibi kavramlarla daha tutarlı karar verme yolunu anlatır.
Tellora'nın Gürültü: İnsan Yargısında Hata özeti; Daniel Kahneman, Olivier Sibony, Cass R. Sunstein tarafından ele alınan temel fikirleri, öne çıkan içgörüleri ve uygulanabilir çıkarımları yaklaşık 12 dakikada keşfetmen için editoryal olarak hazırlanır. Psikoloji alanındaki bu özeti burada okuyabilir, tam Türkçe sesli anlatımı uygulamada dinleyebilirsin.